مديريت ارزيابيِ ريسك Risk Assessment اميرحسين ناظمي

1397/10/02

مدیریت ریسک

مديريت ارزيابيِ ريسك Risk Assessment

اميرحسين ناظمي، دانشجوي کارشناسی مديريت گردشگري (توريسم)

amir.hosein.nazemi@gmail.com

واژگان كليدي: ارزيابي ريسك، مديريت ريسك، محاسبه ي عدد ريسك

مدیریت ریسک بخش لاینفکی در موفقیت فرآیندی است که به شناسایی زودهنگام مشکلات احتمالی و در نتیجه انجام اقدامات لازم جهت جلوگیری از تبدیل آنها به مشکلات و مسائل واقعی به آينده ي فرآيند کمک مي‌کند.

به طور كلي فرآیند مدیریت ریسک دارای 5 مرحله است:

1.       برنامه‌ریزی

2.       شناسایی

3.       ارزیابی

4.       اداره کردن

5.       نظارت و گزارش‌دهی

·        برنامه‌ریزی‌

برنامه‌ریزی مرحله‌اي است که در آن نحوه ي مدیریت خطرهای احتمالی در پروژه، مشخص شده و با توسعه ي طرح مدیریت ریسک، برای انجام فعاليت مورد نظر، تکمیل مي‌شود.‌ اين طرح، تیم مدیریت ریسک را مشخص کرده، نقش ‌ها و مسوولیت‌ های افراد را تعریف مي‌کند و معیار ارزیابی ریسک‌ های شناسایی شده را مستند مي‌ نماید.

·        شناسایی

مرحله ي دوم، شناسایی ریسک‌ ها مي‌باشد. در‌اين مرحله افراد تیم دور یکدیگر جمع شده‌، ریسک ‌های احتمالی را شناسایی مي‌کنند و آنها را در لیست ریسک ‌های فعاليتي كه قرار است انجام شود، ثبت مي کنند. همین طور شناسايي ريسك ها ممکن است از تجربه و درس ‌های گرفته شده از فعاليت هاي گذشته ناشی شوند. ترتیب دادن جلساتِ توفان فکریِ گروهی، روش خوبی برای شناسایی ریسک‌ ها است.‌ اين امر افراد را وادار به تفکر کرده و به آنها اجازه مي ‌دهد تا تفکرات و تجربه‌ های یکدیگر را توسعه دهند و باید به خاطر سپرد که شناسایی ریسک‌ ها، تنها در یک جلسه به اتمام نمي رسد. در شناسایی ریسک بهتر است تا از عبارات «اگر» يا «آنگاه» استفاده شود‌. به طور مثال: اگر شرایط ‌اين چنين باشد، آنگاه پیامدهایش ‌اين چنين خواهد بود. استفاده از یک چنین عبارتی ریسک را به طور واضح، توضیح و تبیین نموده و طرز بیان ما را در مورد آن، استاندارد مي‌نماید.

·        ارزیابی

مرحله ي سوم، ارزیابی ریسک ‌های شناسایی شده با استفاده از معیار تعریف شده در طرح مدیریت ریسک مي ‌باشد. ریسک ‌ها بايد براساس احتمال وقوع و پیامد های احتمالی ‌شان ارزیابی شوند. ارزیابی پیامد‌ های ریسک از نظر هزینه، برنامه‌ریزی و تکنیک و نیز انتخاب پیامدی که مي‌تواند بیشترین تاثیر را داشته باشد، بسیار حائز اهمیت است. برای مثال ارزیابی یک ریسک از نظر هزینه ممکن است نشان ‌دهنده ي تاثیر کم آن بر فعاليت مورد نظر باشد، حال آنکه ‌اين ارزیابی از نظر برنامه‌ریزی، مي‌تواند حاکی از تاثیر بالای آن، بر پروژه باشد، پس بايد سطح بالایی از ریسک را در برنامه‌ریزی درنظر گرفت. به طور كلي شمال چهار مرحله مي باشد.


مرحله اول: تعيين پيامد ها (مانند: شناسايي قبلي مسيرهاي صعود و فرود، سختي مسير، ارزيابي مناسب مسير جديد، مشخص كردن مسير صعود به قله، ارزيابي و تعيين پلان B)


آسيب به انسان

C

0

هيچگونه آسيب و يا صدمه اي براي سلامت فرد ندارد.

1

1

آسيب ناچيز: بر عملكرد فرد تاثير نمي گذارد يا باعث ناتواني نمي شود. وقايعي هستند كه براي سلامتي خطرناك نيستند.

5

2

آسيب جزئي: بر عملكرد فرد تاثير مي گذارند از قبيل محدوديت در  فعاليتها يا چند روز اختلال بر روي نفر. روي سلامتي اثرات خفيف و قابل برگشت دارد مانند: مسموميت غذايي

15

3

آسيب عمده: باعث يك ناتواني دائمي جزئي مي شوند و عملكرد فرد را در طولاني مدت تحت تاثير قرار مي دهند مثل اختلال طولاني مدت از انجام فعاليت. جراحت شديد يا اثر شديد بر سلامتي.

25

4

ناتواني كلي دائمي / يك تا سه فوت بدليل وقوع حادثه ناشي از فعاليت: آسيب وارده غير قابل برگشت بوده و در واقع پيامد آن ناتواني جدي و يا مرگ خواهد بود.

50

5

مرگ و ميرهاي متعدد: باعث ايجاد مرگ و ميرهاي متعددي مي شوند.

100

جدول شماره 1- طبقه بندي پيامد ماتريس ارزيابي ريسك آسيب به انسان


مرحله دوم: تعيين ميزان مواجهه (مانند: شيب زياد و به همراه نداشتن تجهيزات صعود ديواره و احتمال خطر سقوط، بيمار شدن فرد كوه نورد، مواجهه با بهمن، شرايط بد آب و هوايي و جوي، سرما زدگي، يخ زدگي، ارتفاع زدگي، تخليه ي انرژي، اتمام ذخيره ي غذايي خوراكي، اتمام ذخيره ي انرژي حرارتي)


مواجهه

E

مواجهه بسيار نادر است

5/0

بندرت

1

تكرار ناپذير

2

گاهگاهي

3

بطور مكرر

6

بطور مداوم

10

جدول شماره 2- تعيين ميزان مواجهه

توجه: محاسبه احتمال و پيامد ها از اصول دقيقِ علمي پيروي نمي كند. پيامد براساس اين فرض كه «چه اتفاقي ممكن است بيفتد؟» محاسبه مي شوند و محاسبه ي احتمال، بر پايه ي اطلاعات تاريخيِ وقايعِ مشابه تحت شرايط مشابه قرار دارد. البته معلوم است كه شرايط دو واقعه هرگز دقيقاً مشابه هم نيستند.


مرحله سوم: تعيين احتمال (مانند: احتمال صعود به نقطه ي مورد نظر، احتمال برقراري كمپ هاي اضافي، احتمال شب ماني در ارتفاعات بالا، احتمال برهم خوردن زمان بندي صعود با توجه به برنامه ريزي قبلي )


احتمال

L

بسيار نادر

1/0

نادر

5/0

غير محتمل

1

ممكن

3

محتمل

6

بسيار محتمل

10

جدول شماره 3- تعيين احتمال

 

 

مرحله چهارم: محاسبه ي عدد ريسك با استفاده از معادله زير صورت مي گيرد.


(عدد ريسك)

C: ميزان آسيب به انسان

E: ميزان مواجهه


L: احتمال

عدد ريسك

درجه ريسك

فعاليت هاي لازم

>600

بسيار بالا

اقدام فوري اصلاحي، توقف پروسه تا زمان كاهش خطر

300-599

بالا

نياز به بررسي و توجه هر چه سريع تر

90-299

متوسط

خطر بايستي بدون تاخير بر طرف شود

<90

كم

خطر بايستي بدون تاخير بر طرف شود ولي وضعيت اضطراري نيست

جدول شماره 4- معيار تصميم گيري براساس عدد ريسك

 

·        اداره کردن

مرحله ي چهارم در فرآیند مدیریت ریسک، اداره ي آن است. 4 روش برای اداره کردن ریسک‌ ها وجود دارد:

1-     کاهش: که به معنای ايجاد طرح ‌هایی عملیاتی، برای کاهش احتمال ریسک و پیامد های آن است.

2-     اجتناب: که به معنای ‌ايجاد تغییر در چیزی برای اجتناب کامل از ریسک مي‌باشد. (برای مثال ‌ايجاد تغییری در طرح برای اجتناب کامل از یک ریسک).

3-     واگذاری: که به معنای واگذاری ریسک به گروه دیگر مي‌باشد. (برای مثال خرید بیمه).

4-     پذیرش: ‌اين روش بدون ‌ايجاد طرح ‌های کاهشی، احتمال وجود ریسک را مي‌پذیرد. ‌اين امر ممکن است به ‌اين دلیل باشد که هزینه ي طرح ‌های کاهشی بیشتر از آن است که هزینه‌ های ناشی از ریسک احتمالی را پوشش دهد.

·        نظارت و گزارش دهی

مرحله ي پنجم شامل نظارت و گزارش دهی است که توسط آن مي‌توان از کارکرد موثر برنامه‌ های مربوط به اداره کردن، اطمینان حاصل نمود. جهت انجام ‌اين کار، ریسک را باید در حین تکمیل مراحل فرآیند مدیریت ریسک، ارزیابی و بازنگریِ مجدد کرد تا از احتمال وجود آن آگاه شد. با آنکه ممکن است ریسک به طور کامل از بین نرود، اما لازم است تا به سطح قابل قبولی کاهش یابد. حتی ریسک‌ های پایین نیز باید تحت کنترل باشند تا بتوان از پایین ماندن آنها اطمینان حاصل نمود. ریسک ‌های موجود در یک فعاليت اكسپديشن برون مرزي، باید در گزارش مدیریت ریسک عنوان شوند.‌ طرح‌ های اداره کردن جهت کاهش ریسک به سه دسته بالا، متوسط و پایین تقسيم مي شود.

فواید مدیریت ریسک عمل مهمي ‌است که اگر به موقع، طی فعالیت یک رويداد يا فرآيند آغاز شود مي‌تواند سودمند بوده و ابزار قدرتمندی برای شناسایی زود هنگام ضعف ‌ها باشد تا تیم مدیریت بتواند برنامه ‌های عملیاتی را جهت اداره کردن ریسک ‌ها، سازماندهی کرده و از تبدیل شدن آنها به مساله‌اي بزرگ در‌ آينده جلوگیری کند و به‌ اين ترتیب كه پاسخ پیشگیرانه ي شما نسبت به مسائل بالقوه به جای واکنش نسبت به مسائل و مشکلات‌ آينده مي‌تواند صرفه‌جویی در هزينه و زمان را به همراه داشته باشد.

 

منابع و مراجع:

1-     قلعه نوی، مهران. «تکنیکهای ارزیابی ریسک ابزاری کارآمد و گمراه کننده».

2-     ارقامی، شیرازه. «عوامل مؤثر بر ریسک پذیری».



آبوم تصاویر



مطالب مرتبط